Mystery shoppers laken gebrekkige signalisatie en veiligheid MIVB

6 december 2006

Carla Dejonghe

Interpellatie van mevrouw Carla Dejonghe tot de heer Pascal Smet, minister van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering, belast met Mobiliteit en Openbare Werken, betreffende "de recente resultaten van een onderzoek naar de kwaliteit van het Brusselse metronetwerk".

Uit een onderzoek van het Franse bedrijf Presence Mystery Shopping blijkt dat de Brusselse metro slecht scoort op gebied van informatie, veiligheid en netheid. Het onderzoek werd gevoerd op 12 verschillende metronetwerken en in 720 stations In Brussel werden de metrostations Sint-Katelijne, De Brouckère en Centraal Station bezocht. Deze laatsten behoren tot de meest gefrequenteerde metrostations van het MIVB-netwerk. De Brouckère werd overigens enkele jaren geleden reeds van een nieuw uitzicht voorzien. Momenteel gebeurt hetzelfde met het station Sint-Katelijne.

Wij hopen uiteraard dat er tijdens de renovatiewerken rekening wordt gehouden met de resultaten van dit onderzoek. Uit het onderzoek blijkt dat er in de stations te weinig informatie beschikbaar is. Ook zag de omgeving er volgens het onderzoek niet erg aantrekkelijk uit. Ik heb u reeds hierop gewezen in een aantal interpellaties uit het verleden naar aanleiding van het VUB-onderzoek over de veiligheid op het Brusselse openbaar vervoer. Dit nieuwe onderzoek bevestigt deze eerdere onderzoeksresultaten nogmaals.

Het is belangrijk dat we ons metronetwerk beschouwen als een integraal deel van het stedelijke weefsel. Dagelijks maken honderdduizenden mensen gebruik van de metro. Uiteraard weet de dagelijkse gebruiker welke kant hij uit moet, maar zoals ondermeer zeer duidelijk aangetoond wordt door dit nieuwe onderzoek, is dat niet altijd het geval voor de toerist of de occasionele gebruiker van de metro. Ik heb u in dat opzicht al gesuggereerd om door middel van iconen informatie toe te voegen aan de borden die in de metrostations staan. Door bijvoorbeeld een icoon van het Atomium boven de aanduiding "Heizel" te plaatsen, wordt het voor toeristen in een oogopslag duidelijk in welk metrostation ze moeten afstappen. Zoiets moet zeker mogelijk zijn.

Een woordvoerster van de MIVB verklaarde dat er eind volgend jaar een geheel nieuwe signalisatie komt, na de omsluiting van de kleine Ring. Blijkbaar zou er momenteel een onderzoek lopen. Wanneer is dat onderzoek van start gegaan? Waarom moet er zo lang gewacht worden voordat de huidige signalisatie wordt verbeterd? Een degelijke signalisatie vergroot het veiligheidsgevoel en comfort van de reizigers.

Uit het onderzoek blijkt ook duidelijk dat de omgeving van de metrostations een negatieve indruk nalaat bij de consument. Wat de metrostations Centraal Station en vooral De Brouckère betreft, denk ik dat er duidelijk mogelijkheden zijn om de situatie te verbeteren. In maart kondigde de MIVB aan dat er nieuwe concessies met de metrohandelaars zouden worden afgesloten. Zijn deze onderhandelingen intussen volledig afgerond? Er zouden zeker initiatieven moeten worden genomen om de omgeving van de metrostations te verbeteren en veiliger te maken, zodat de overgang tussen de ondergrond en bovengrond minder bruusk wordt. Ik vind dat er werk van gemaakt moet worden om daarvoor privé-investeerders aan te trekken. Als we rekening houden met het aantal passagiers die dagelijks passeren in de metro en uiteraard ook de metrostations verlaten, moet het toch mogelijk zijn om hiervoor firma's warm te maken. Zij moeten dan echter ook betrokken worden bij de algemene verbetering van de omgeving van de metrostations. 

Ik wou graag verwijzen naar de metro van Montréal. Daar heeft de overheid  geïnvesteerd in de  omgeving van de metrostations en privé-investeerders aangetrokken, waardoor de metro werd opgewaardeerd en de passagiers zich veiliger gingen voelen.

Er werd geïnvesteerd in verlichting, signalisatie, netheid en veiligheidscontrole. Kortom, de metro werd iets waar Montreal met recht trots op kon zijn. Volgens de VLD-fractie is dit de weg die het Brussels metroverkeer ook op moet. We hebben gezien dat slechts drie metrostations bezocht werden en een negatieve score kregen. Wij moeten, niet  enkel als Europese hoofdstad, maar ook omwille van onze toeristische ambities, die problemen krachtdadig aanpakken en zowel gaan voor een modernisering van het rollend materieel als de verfraaiing en algemene verbetering van de rest van het metronetwerk. Dit zou niet alleen het veiligheidsgevoel doen toenemen, maar gelijktijdig ook het vandalisme doen afnemen.

Tenslotte moet opgemerkt worden dat er slechts in 7% van de gevallen politiecontrole aanwezig was in de metrostations. De veiligheidscontrole van de metrostations zou toenemen vanaf de zomervakantie.

1)     Hoeveel mensen worden er momenteel ingezet om de veiligheid in en rond de metrostations te verzekeren? Kunt u dit verdelen over de politie en het MIVB veiligheidspersoneel?

2)     Hoe staat u tegenover het idee om de informatie op de metroplannen in de stations uit te breiden, onder andere door de toevoeging van iconen? Hoe zal de MIVB de signalisatie op haar metronetwerk verbeteren?

3)     Zullen er naast investeringen in het rollend materieel, ook investeringen komen in en rond de metrostations? Bent u bereid daarvoor rond te tafel te gaan zitten met privé investeerders?

4)     Welke metrostations zullen nog tijdens deze legislatuur worden gerenoveerd? Een deel van die vragen zijn al tijdens de begrotingsbesprekingen aan bod gekomen.

ANTWOORD

De heer Pascal Smet, minister.- Deze problematiek is inderdaad niet alleen tijdens de begrotingsbesprekingen aan bod gekomen, maar ook tijdens de plenaire vergadering van 19 oktober 2006 naar aanleiding van de dringende vragen van mevrouw Teitelbaum en de heren Ahidar en Van Assche. Ik zal niettemin mijn antwoord herhalen.

Allereerst wil ik opmerken dat het geheel van het metro- en premetronet sinds enkele jaren een CENcertificaat geniet. Dat certificaat wordt afgegeven door het Comité voor Europese Normalisatie, dat bestaat uit onafhankelijke organen die internationaal erkend zijn, en heeft dus meer waarde dan een enquête "Présence Mystery Shopping" waarbij slechts 3 van de 69 premetro- en metrostations werden bezocht.

De metro van Brussel scoorde trouwens niet zo slecht in dat onderzoek. De punten waar zij opmerkingen bij hadden, kenden wij ook al en we zijn al geruime tijd bezig om daaraan te werken. De score is zeer goed op het vlak van het onthaal, maar onder het gemiddelde voor de netheid en de politieaanwezigheid (waarvoor wij niet verantwoordelijk zijn) en informatieverstrekking voor toeristen.

Een jaar geleden heb ik tijdens de Staten-Generaal voor het Toerisme, georganiseerd door mijn collega mevrouw Huytebroeck, heel uitdrukkelijk gezegd dat ik ervoor zou zorgen dat de MIVB een studie naar de bewegwijzering zou laten uitvoeren. Die studie loopt op dit moment en is vergevorderd. Zoals ik twee jaar geleden al zei en tijdens de Staten-Generaal en ook in oktober 2006 herhaald heb, moet heel de bewegwijzering van het premetronet, maar ook van trams en bussen veel klantvriendelijker worden, zowel voor de Brusselaars als voor toeristen.

Het idee van iconen is niet nieuw; ze worden nu al gebruikt, bijvoorbeeld in het station Schuman. Alleen is de bewegwijzering op dit moment niet meer overzichtelijk en moet ze aangepast worden. Het gewest zal een groot deel daarvan betalen. De inrichting van de ondergrondse metro- en premetrostations is de taak van het gewest en niet van de MIVB. Natuurlijk zal het ondergrondse concept hetzelfde zijn als hetgene dat bovengronds gebruikt wordt. Daarom werkt de MIVB hiervoor samen met mijn medewerkers. Wellicht zullen we begin volgend jaar een idee hebben van hoe de nieuwe bewegwijzering er zal uitzien en in 2008 willen we de bewegwijzering op heel het net veranderen, omdat de laatste grootschalige verandering van het metronet, de herstructurering van een viertal metrolijnen, dat dan ook nodig zal maken.

Op de speciale studiedag die de MIVB heeft georganiseerd rond veiligheid, werd  duidelijk gesteld, met de instemming van de vakbonden, dat de regering in juli 2006 haar verantwoordelijkheid heeft genomen.

Dankzij het plaatsen van bijkomende camera's zijn de stations nu met meer dan 860 camera's uitgerust. Daarnaast werden er nog veiligheidspaaltjes en tientallen videorecorders geplaatst. Twee personen zijn permanent fysiek aanwezig in de ondergrondse stations, en dit vanaf 16 uur tot sluitingstijd. Er zijn 15 bijkomende personeelsleden aangeworven voor de interventieploeg. In het totaal gaat ongeveer 9 miljoen euro naar veiligheid op het ondergrondse net. De vakbond is het ermee eens dat de regering maatregelen heeft genomen om de veiligheid te verhogen.

Op het bovengrondse net is er natuurlijk nog verbetering mogelijk. Naar aanleiding van de Conferentie van burgemeesters op 20 december 2006 zal ik dit probleem aankaarten. Mijn principe is dat de  ondergrondse stations tot het openbare domein behoren. Natuurlijk gaat de problematiek zeer specifiek het openbaar vervoer aan. Dat de operator voor openbaar vervoer mede inspanningen levert om de veiligheid te waarborgen, is volkomen logisch. De bovengrond is echter wél openbaar domein. Daar hoort de politie de openbare orde en de veiligheid te garanderen. Ik ben geen voorstander van een privatisering van de veiligheid. Als de MIVB de veiligheid op het bovengrondse net zou verzekeren, zou men de veiligheid in feite privatiseren. Dat is geen goede gang van zaken. Op de Conferentie van burgemeesters zal ik de gemeenten aansporen om meer politie- en preventieagenten het openbaar vervoer te laten nemen, zodat de veiligheid er verbetert. 

Wat de infrastructuur van de metrostations betreft, wordt er een grootschalig programma gevolgd dat al vaak in dit parlement werd besproken. Tegen 2010 zal 85 tot 90% van alle metro- en premetrostations zijn uitgerust met een beveiligde en toegankelijke lift voor PBM's. Dit draagt eveneens bij tot de veiligheid van de gebruiker. Sinds 1989 is er 250 miljoen euro uitgegeven voor de renovatie van de infrastructuur van metro en premetro. Uiteraard zijn vele van die renovatiewerken niet zichtbaar voor het publiek. Vaak sta ik versteld over het hoge aantal bestekken en martktoewijzingen, die vaak  belangrijke consequenties hebben voor de veiligheid op het metronetwerk. 

De verlichting is van groot belang bij de gedeeltelijke herinrichting van de premetro onder de centrumlanen: dat de middenkaaien nu beter verlicht zijn, is positief voor het veiligheidsgevoel. De renovatie van de metrostations verloopt eveneens volgens een ambitieuze planning. Momenteel zijn er werkzaamheden lopende in Zuidstation, Sint-Katelijne en Pétillon. In 2007 en 2008 starten de werkzaamheden in Schuman, Kunst-Wet, Rogier, Montgomery en Weststation. Indien mogelijk wordt ook de omgeving van de stations heringericht. Zo wordt bijvoorbeeld het hele Rogierplein heraangelegd. Niet alleen het plein maar ook de ondergrondse metro en tram zijn in het project van de heraanleg opgenomen. Door het daglicht te laten binnenschijnen in het ondergrondse station, zullen de ruimten leefbaarder worden. Voor een overstap tussen bus, metro en tram zal men tegen de regen beschut zijn.

De volledige omgeving wordt aangepakt en er komt een lichtplan. Die integrale aanpak passen wij ook toe bij de heraanleg van het Flageyplein, de centrumlanen en de Schaarbeekse Poort aan de Kruidtuin. Uw bekommernis is zeer terecht, maar we zijn er al mee bezig.

De commerciële inrichting van de metrostations is een privé-aangelegenheid van de MIVB. Die zoekt naar externe partners om het gebruik van de handelsruimten te verbeteren. Er zijn 15 nieuwe winkels bijgekomen en er wordt nog extra winkelruimte gecreëerd. De handelsruimten worden verhuurd via de nieuwe contracten, die een juridische verbetering vormen.

Tot slot heb ik zelf projecten om ongebruikte ruimtes in de metro te benutten. Daarvoor komen een aantal metrostations in aanmerking, zoals de Hallepoort of Anneessens. Wij zullen trachten om samen met de lokale partners die ruimtes terug te geven aan de gebruikers, wat de veiligheid en het gebruik van de stations zal verbeteren.

Wij zijn niet van plan om een beroep op privé-investeerders te doen. Dankzij STIB Invest zouden wij in staat moeten zijn dit zelf te financieren. Ik wil graag dat de infrastructuur van het openbaar vervoer in handen van de overheid blijft.