Enquête leefbaarheid en veiligheid
Gestuwd door de verhalen en ervaringen van Brusselaars over het leven in de hoofdstad, besloot Brussels gemeenteraadslid en volksvertegenwoordiger Els Ampe een schriftelijke vragenlijst te verspreiden onder 600 Nederlandstalige inwoners van de Stad Brussel om hen aan het woord te laten over het wonen, leven en werken in de stad. Klik hier voor de resultaten.

Brussels Beer Capital of the World
De vzw Brussels Beer Capital of the World lanceerde op een persconferentie de Brussels Beer Capital of the World, een initiatief om onze hoofdstad en ons land in de kijker te zetten als paradijselijke (vakantie)bestemming voor al diegenen die houden van Belgisch bier. Sven Gatz is voorzitter.

Geen openbaar vervoersverbod voor daders fysieke agressie

7 januari 2009

Carla Dejonghe

Interpellatie van mevrouw Carla Dejonghe tot de heer Pascal Smet, minister van de Brusselse Hoofdstedelijke Regering, belast met Mobiliteit en Openbare Werken, betreffende het toegenomen aantal daden van fysieke agressie tegen MIVB-bestuurders.

Mevrouw Carla Dejonghe.- Volgens de cijfers die u gaf in een schriftelijk antwoord over het aantal gevallen van fysieke en verbale agressie tegen Brusselse buschauffeurs, zijn deze sterk toegenomen. Gedurende de eerste negen maanden van 2008 waren er al even veel gevallen van fysieke agressie tegen buschauffeurs als in heel 2007, namelijk 41. Eind december zullen dat meer dan 50 incidenten geworden zijn. Ook het aantal gevallen van verbale agressie tegen buschauffeurs steeg sterk in vergelijking met twee jaar geleden. Het is niet duidelijk hoe dat komt.

Op hetzelfde ogenblik waarop de cijfers van de MIVB bekend werden gemaakt in de pers, verschenen in De Standaard ook de cijfers van De Lijn. Die liepen vrijwel gelijk voor dezelfde periode. Dat wijst erop dat het hier niet om een zuiver Brussels probleem gaat. Dat neemt echter niet weg dat er een oplossing moet komen. Bus- of tramchauffeur mag geen risicoberoep worden. Een mogelijke maatregel is het werken met vaste begeleiders op bepaalde lijnen. Voor de sociale controle zou dat een goede zaak zijn. Na verloop van tijd kennen deze vaste begeleiders immers de passagiers van de lijn en kunnen ze beter inspelen op mogelijke conflictsituaties.

In uw schriftelijk antwoord zei u terecht dat de politie verantwoordelijk is voor de ordehandhaving op het bovengronds openbaar vervoer. Vier mobiele interventiepatrouilles voor heel Brussel zijn echter wat weinig. Er is overleg nodig om dit aantal op te drijven. Brussel heeft immers het drukste openbaar vervoersnet van het land.

Enige tijd geleden zond TV Brussel een reportage uit over een proefproject in Rotterdam, waar mensen die zich schuldig maakten aan agressie op een bepaalde tramlijn voor een tijd van die tram werden geweerd. Misschien kunnen we in Brussel een gelijkaardige maatregel overwegen. Fysieke agressie is immers geen klein vergrijp en vereist een kordate aanpak. Uit de reportage bleek dat gebruikers van het openbaar vervoer in Rotterdam zich daardoor veiliger voelen.
U verklaarde dat u geen voorstander bent van zo'n maatregel. Toch vind ik dat u de mogelijkheid moet overwegen om mensen die zich agressief gedragen tegen bus- en tramchauffeurs van het openbaar vervoer te weren. Wat zijn volgens u de argumenten pro en contra de maatregel? Blijkbaar heeft de berichtgeving al reacties losgeweekt bij bepaalde gebruikers. Niet alleen ikzelf, maar ook de MIVB wordt voortdurend met e-mails bestookt door iemand die blijkbaar iets tegen buschauffeurs heeft.

1) Komen er maatregelen om fysieke en verbale agressie tegen bus- en tramchauffeurs terug te dringen? Zo ja, welke?

2) Komen er vaste begeleiders op moeilijke bus- en tramlijnen? Welke argumenten pleiten ervoor om daders van fysieke agressie tegen bus- of tramchauffeurs de toegang tot de voertuigen te weigeren? Wat is het standpunt van de MIVB?

ANTWOORD

De heer Pascal Smet, minister.- Mevrouw Dejonghe, ik ben blij dat u deze vraag stelt. Uw reacties in de pers geven mij de indruk dat u me niet goed hebt begrepen. Ik zal mijn standpunt verduidelijken.

Ik wil de problemen niet minimaliseren, maar ik wijs erop dat de cijfers inzake agressie moeten worden vergeleken met het totale aantal verplaatsingen op het net van de MIVB, dat iets minder dan 280 miljoen per jaar bedraagt. U moet dan ook voorzichtig zijn met de interpretatie van een lichte verhoging of verschuiving van het aantal gevallen van agressie. De resultaten van statistieken zijn soms ook afhankelijk van de methode van rapportage. Patrick Dewael weet dat maar al te goed. Een verhoging van de cijfers duidt niet per se op meer problemen in de realiteit. Het heeft onder meer te maken met de manier waarop men klachten registreert.

Agressie is helaas een maatschappelijk probleem in deze stad. Het openbaar vervoer ontsnapt niet aan dat fenomeen. Daarom organiseert de MIVB steeds overleg met de politiediensten. Ik heb tijdens deze legislatuur heel wat maatregelen genomen om de veiligheid van het openbaar vervoer te verbeteren. Er is veel geld voor uitgetrokken en de MIVB heeft veel extra personeel aangeworven. Bovendien zijn er veiligheidscamera's geplaatst en staan er in de belangrijkste stations praatpalen voor noodoproepen. Er zijn nu meer patrouilles en het personeel beschikt over gps-toestellen. De MIVB organiseert ook heel wat opleidingen om chauffeurs te leren omgaan met stress en conflicten en daarnaast zijn er de campagnes om hoffelijk gedrag op bussen te promoten.

We willen chauffeurs en gebruikers van het openbaar vervoer met elkaar in contact brengen. Het is niet alleen de bedoeling om fraude te bestrijden, maar ook om een goede verstandhouding te bevorderen. Een zestigtal preventiemedewerkers zijn aanwezig op het bovengrondse netwerk van de MIVB. Gevoelige bus- en tramlijnen krijgen bijzondere aandacht.

De versnippering van het Brussels Gewest in 19 gemeenten levert daarbij heel wat problemen op. Daardoor zijn er immers heel wat verschillende soorten stadswachten, en ik moet met elke afzonderlijke gemeente een akkoord afsluiten om ervoor te zorgen dat die stadswachten af en toe eens de bus of de tram nemen. Ook politiepatrouilles zouden af en toe aanwezig moeten zijn op het openbaar vervoer. Het openbaar vervoer maakt immers deel uit van de openbare ruimte.

De MIVB beschikt over vijftien begeleiders die enkel actief zijn op het busnet en chauffeurs helpen om het vooraan instappen af te dwingen en om informatie te verstrekken aan de reizigers. Molenbeek is een goed voorbeeld van overleg tussen de gemeente, de politie en de MIVB. Wij moeten ervoor zorgen dat de stadswachten meer op het openbaar vervoersnet worden ingeschakeld. Na de eenmaking van de politie zou het bijzonder dom zijn om binnen de MIVB een nieuwe politiemacht uit te bouwen. Dat is niet de taak van de openbare vervoersmaatschappij.

Er moet wel een onderscheid worden gemaakt tussen het bovengronds net en het ondergronds net. Het ondergronds net (metro, premetro) wordt beheerd door de MIVB. Binnen een drietal maanden zullen de toegangen tot het metronet worden afgesloten, zodat enkel nog personen met een geldig vervoersbewijs toegang hebben tot de perrons. Die toegangscontrole rechtvaardigt dat er meer veiligheidspersoneel aanwezig is.

Het bovengronds net (tram, bus) daarentegen maakt deel uit van de openbare ruimte en de openbare ordehandhaving is een taak van de politie. Brussel heeft in totaal zo'n 4.400 politieagenten. Een stad als New York heeft 44.000 politieagenten, wat proportioneel gezien minder is dan in Brussel. Als men in New York in staat is om met de politie in de metro aanwezig te zijn, moet dat in Brussel ook kunnen.

Elk incident is er een te veel, maar de stijging van de agressie moet worden relativeerd. Soms wordt agressie gewoon beter gerapporteerd. Bovendien is er zeker geen sprake van een explosieve stijging. Het is niet zo dat het openbaar vervoer plots onveilig is geworden. In Rotterdam zijn er vier verbodsuitspraken uitgesproken. Dat is niet veel. Bovendien zijn die enkel van toepassing op één lijn. Een openbaar vervoersverbod is een stoere maatregel die wij in de Brusselse context niet kunnen afdwingen. Het heeft geen zin regels uit te vaardigen die niet kunnen worden hard gemaakt. Uw partijgenoot Patrick Dewael had voorgesteld om een dergelijk systeem in Vlaanderen in te voeren, maar de politie heeft hem er direct op gewezen dat een dergelijke maatregel niet afdwingbaar is.

Je kunt moeilijk een chip bij iemand inplanten of hem een enkelband omdoen die een signaal geeft telkens als hij op een bus of een tram stapt.

Mevrouw Carla Dejonghe.- Biedt de MOBIB-kaart geen mogelijkheden?

De heer Pascal Smet, minister.- Met de MOBIB-kaart kun je de raddraaiers controleren als ze een abonnement hebben. Het volstaat echter om anoniem een dagticket of een tienrittenkaart te kopen om de controle te omzeilen.
Ik heb de mogelijkheden bestudeerd. Ik ben immers geen principiële tegenstander van dit soort maatregelen en ik was dan ook ontstemd toen ik het tegendeel las in de krant. Dit is hetzelfde als een stadionverbod, maar het verschil is dat je de toegang tot een voetbalstadion veel beter kunt controleren. Bovendien lopen daar veiligheidsmensen rond die de gezichten van de hooligans kennen.
Het is echter heel moeilijk om 280 miljoen reizigers te controleren en elke dag al die vele bus- en tramlijnen in de gaten te houden. Een verbod is dus heel moeilijk af te dwingen en daarom zouden we het beter niet doen. Als je een stoere maatregel neemt die je niet kunt afdwingen, maak je eigenlijk je veiligheidspersoneel belachelijk.

We moeten wel de administratieve boetes die we ingevoerd hebben, nog meer gebruiken om ongewenst gedrag te bestraffen. Het gaat om een belangrijk maatschappelijk fenomeen. Iedereen moet op elk ogenblik van de dag zonder enig probleem buiten kunnen komen, ook op het openbaar vervoer. Dat is echter in de eerste plaats de taak van de politie en van het parket.

Als we immers maatregelen nemen op bepaalde lijnen, stellen we vast dat het gedrag zich gewoon verplaatst naar elders in de stad. Het gaat ook om een kleine groep personen die overlast veroorzaken en die vaak al bekend zijn bij de politie en het parket. Het wordt tijd dat vooral het parket zijn verantwoordelijkheid opneemt. We mogen niet in de val trappen om de openbare vervoersmaatschappij plaatsvervangend politieagent te laten spelen.

Mevrouw Carla Dejonghe.- Het is inderdaad de taak van de politie om de veiligheid te verzekeren, maar elk incident is er eentje te veel. Uit de cijfers bleek er geen verband met het vooraan instappen, zoals we eerst dachten. U sprak over vijftien begeleiders op het openbaar vervoer. Denkt u dat het enig verschil zou maken moesten die inderdaad vast verbonden zijn aan een bepaald traject, misschien aan de meer problematische lijnen, omdat ze dan inderdaad makkelijker situaties zouden kunnen doorzien?

De heer Pascal Smet, minister.- Er is een heel belangrijke reden waarom we het verplicht hebben gemaakt om vooraan in te stappen op bussen. Dat heeft niet alleen te maken met fraudebestrijding, maar ook met psychologische factoren. Het is de bedoeling dat mensen die de bus nemen, langs de chauffeur moeten passeren om zijn rol als gezagspersoon duidelijk te maken. Als je een willekeurige ingang mag gebruiken om op te stappen, zijn mensen eerder geneigd om te denken dat ze zomaar om het even wat mogen doen op een bus.

Eind dit jaar zullen alle bussen met camera's zijn uitgerust. Iedereen wordt gefilmd. Dat materiaal kan gebruikt worden als er zich een incident voordoet. Vaste begeleiders op een tram- of buslijn kunnen uiteraard ook een rol spelen. Zij kennen het publiek dat de bus neemt. Als je zo'n maatregel neemt, moet je echter begeleiders op verschillende lijnen inzetten. Dat vraagt heel veel personeel, en de MIVB heeft al veel extra personeel aangeworven. Ik denk niet dat minister van Begroting Vanhengel akkoord zou gaan met nog meer aanwervingen.

Dossiers