Vanraes: ' We gaan afzien'

1 oktober 2009

Jean-Luc Vanraes

De vuurdoop voor Brussels minister van Financiën en Begroting Jean-Luc Vanraes [Open Vld]. Met een voorzien deficit van 20% voor 2009, maakt het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zich op voor moeilijke jaren... De besprekingen gaan donderdag volop van start. Doel: een budgettaire oefening - tegen eind volgende week.

Hoe ver staan de besprekingen?
De basis voor het werk wordt gelegd door de budgettaire circulaire, en die legt een algemene besparing van 10% in de uitgaven op. Dat hoeft niet op lineaire wijze te gebeuren... Ik heb dus aan alle administraties gevraagd om te bekijken hoe ze hun uitgaven kunnen verminderen. Wij hebben hun antwoorden gekregen. Op basis daarvan heb ik met iedere minister gesproken. Maar de inspanning is enorm: dit jaar hebben wij een tekort van 450 miljoen! Dat is 20% van ons budget.

Denkt u werkelijk dat geld te kunnen vinden?
We moeten 300 miljoen vinden.

Waarom geen 450?
Dat is onmogelijk! Werkelijk. Als u weet dat Vlaanderen, met een budget vier keer dat van ons, in absolute cijfers, dezèlfde inspanning als wij zal leveren.

En 300 miljoen, dat is te doen?
We zullen proberen ze te vinden! Langs de andere kant gaan we ook het debat lanceren over de bevoegdheden en het Gewest. [zie kader]. We moeten de buitenwereld tonen dat we een inspanning doen. En dat die inspanning veel groter, stukken groter is dan die van de anderen. Want we moeten onszelf niets wijsmaken, we gaan echt afzien.

U bespreekt in een adem de begrotingswijziging 2009 en de begroting 2010?
Ja... Door de verkiezingen hadden wij nog geen begrotingswijziging gemaakt.

Zijn er al pistes uitgestippeld om die 300 miljoen te vinden? De belastingen verhogen?
Neen!

Is dat een belofte aan de Brusselaars?
Voor mij, ja. En ik meen dat ik daarover ook een consensus heb binnen de regering. Ik denk dat het onmogelijk is om de inkomsten uit arbeid nog meer te belasten, en evenmin de handel en de investeringen in Brussel. Al die dingen die de dynamiek van Brussel bepalen.

Een tolheffing dan?
Daar ben ik nog niet uit. Ten eerste moet men mij aantonen dat deze belasting geen negatief effect heeft op de Brusselse handel. Ten tweede verlang ik op dit punt solidariteit vanuit de twee andere Gewesten; we moeten gezamenlijk optreden. Ten derde zijn er andere pistes om het ecologisch probleem te beheersen, bijvoorbeeld het rekeningrijden, dat ook 'rekening' houdt [behalve met het aantal gereden kilometers] met het wagentype. Ik weet wel dat we de verkeersdruk in sommige Brusselse wijken moeten verminderen, maar ik ben ook geen groot tégenstander van de auto!

Dus neen aan een tolheffing?
Als men mij kan aantonen dat de handel er niet onder lijdt, ben ik voor. Want dan dienen we tegelijk een lovenswaardig sociaal en ecologisch doel. Men komt steeds met Stockholm aandragen: akkoord, maar zij hadden problemen met files en sneeuwhinder, die wij hier niet kennen. En Londen? Sinds men daar de tolheffing toepast zijn de prijzen voor appartementen in de binnenstad de pan uit geswingd, en het handelscijfer is er met 17% gezakt.

Geen nieuwe belastingen in 't vooruitzicht, maar ook geen vermindering lees ‘afschaffing’ van de gewestbelasting?
In het regeerakkoord staat dat we, naarmate we over nieuwe financiële middelen beschikken, daarvan een prioriteit maken.

Dat is dus niet voor onmiddellijk?
Neen... Ik kan bezwaarlijk aan de Brusselaars zeggen dat alles slecht gaat maar dat we hen wel een cadeau doen.

Zonder nieuwe inkomsten gaat men de uitgaven drastisch moeten verminderen. Zijn er pistes?
We moeten alles bekijken! Maar ik ga geen mogelijke pistes schetsen. Het zal groepswerk worden en ik ga geen enkele collega speciaal viseren. Alle ministers zijn zich bewust van de problemen waar we voorstaan... We zitten in een diepe crisis, en de overleving van Brussel staat op het spel.

 “Zonder herfinanciering geen nieuwe metro”

Zodra de begroting gestemd raakt, wil Jean-Luc Vanraes de institutionele onderhandeling aanvatten onder Brusselaars - het fameuze debat over de overdracht van bevoegdheden tussen het Gewest en de gemeenten.
"Het gaat er niet om de gemeenten af te schaffen, maar om te zien hoe de dienstverlening aan de bevolking verbeterd kan worden," stelt de opvolger van Vanhengel.

Hoe gaat u deze Brussels gekleurde hervorming organiseren?
We zullen een Raad van Wijzen aanstellen. Gedurende 2 jaar zal die samenwerken met techniekers en mensen die een zekere ervaring hebben met de Brusselse politiek maar er geen actieve rol meer spelen.
Gaat u Jos Chabert inzetten?
Neen, maar misschien Annemie Neyts. Hun taak zal er in bestaan een onafhankelijke denkoefening te maken en voorstellen te formuleren. Die we dan de drie laatste jaren van de legislatuur zullen uitvoeren. Het is niet dat de Vlamingen in Brussel hun macht willen uitbreiden, dat zei men twintig jaar geleden, maar dat is volkomen voorbijgestreefd.

Waarom dit debat aan de begroting koppelen?
Wanneer we er in slagen om onze begroting rond te krijgen en om het debat over het functioneren van de Brusselse instellingen op het spoor te zetten, dan wil ik naar het federale niveau kunnen stappen en zeggen "ziehier onze inspanningen". We geven een antwoord op al de verwijten die men ons altijd gemaakt heeft. En dan kunnen we zeggen: "maar we hebben een groot probleem van financiering. Als jullie ons helpen, kunnen wij Brusselaars, voor iederéén goed doen". Bijvoorbeeld door de metro verder uit te bouwen. We moeten het gras wegmaaien voor de voeten van diegenen die zeggen dat de Brusselaars van alles willen profiteren maar uiteindelijk niks doen! En daarbij: het is niet waar dat wij van alles mee profiteren. Ik zal het met cijfers aantonen. We zijn vér verwijderd van de 500 miljoen die we ieder jaar tekort komen. En dat bedrag is uiteindelijk 0,1% van het federale budget... Zou het dan geen goede zaak zijn om 0,1% van het budget toe te wijzen aan een entiteit die 20% van het bruto nationaal product levert? Zonder hulp zullen er een aantal dingen van nationaal belang zijn die we niet meer kunnen waarmaken. Ik kan u een lijst geven.

Noem eens wat?
De metro! Een een pakket investeringsmaatregelen in de Brusselse haven.

Op welke manier ziet u die herfinanciering?
We moeten pragmatisch zijn... Wat zijn de mogelijke oplossingen? Belastingen betalen daar waar men werkt. Eerst vond ik dat wel sympathiek, maar dan moeten de verdeelsleutels onderhandeld worden en dat zou jaren in beslag nemen. Dus neen. Andere piste: de financieringswet. Maar deze oefening zal ook tijd kosten: maar op lange termijn is dit vanzelfsprekend de goede oplossing. Op korte termijn zou men ons een enveloppe ter beschikking kunnen stellen.

Gezamenlijk beheerd met de federale overheid?
Neen! Waarom dan wel? Vlaanderen betrekt 80% van zijn middelen uit de federale overheid, in Wallonië is dat 84%, en dat zonder enige inmenging... We staan toch niet onder voogdij!

Wanneer hoopt u die herfinanciering binnen te halen?
Ik zou willen dat we dit onafhankelijk van Brussel-Halle-Vilvoorde onderhandelen. Want dat heeft niets met elkaar te maken! Maar ik ben niet optimistisch: ik denk dat men alles door elkaar gaat halen. Ik hoop bij het begin van volgend jaar te weten waar ik sta. Ik heb nog steeds de 65 miljoen niet ontvangen die beloofd werden bij de onderhandelingen over het eerste deel van de staatshervorming. Terwijl ik met een deficit van 20% zit, wat me er misschien toe zal brengen het Gewest nog meer in schulden te stoppen. 

(Vertaald uit Le Soir: 29.09.09)