Vanraes over het elektronisch aanmelden in het basis- en secundair onderwijs Brussel

15 januari 2010

Jean-Luc Vanraes

Geachte raadsleden,

[Uitgangspunten]

Maandag 4 januari, 13 uur, startte zoals voorzien het elektronisch systeem van aanmelding in het Nederlandstalig onderwijs in Brussel. Daarmee werd komaf gemaakt met de lange wachtrijen en kampeertoestanden aan de Nederlandstalige scholen in Brussel. Geen overbodige luxe gezien de bitse vrieskou van de afgelopen dagen en weken. Stel u eens voor dat ouders in deze erbarmelijke weersomstandigheden toch buiten aan de schoolpoorten hadden moeten aanschuiven.

De nieuwe procedure die voor het eerst van toepassing is, valt volledig binnen de regelgeving van het GOK-decreet. Dat decreet, dat tegelijk uitsluiting, sociale scheiding en discriminatie wil tegengaan, biedt de beste waarborgen voor de realisatie van één van de belangrijkste maatschappelijke doelstellingen, namelijk het creëren van gelijke kansen op kwaliteitsvol onderwijs voor alle kinderen. Het recht op inschrijving in een school naar keuze vormt daarvan een belangrijke pijler en wordt via deze elektronische procedure maximaal verzekerd.

Conform de bepalingen van het Vlaamse decreet van 28 juni 2002 vormen de Lokale Overlegplatforms hierin een belangrijke schakel. Het LOP basisonderwijs en het LOP secundair onderwijs Brussel, beiden decretaal verankerde fora waarin alle scholen, inrichtende machten en onderwijspartners vertegenwoordigd zijn, beslisten in het voorjaar van 2009 (het LOP secundair onderwijs op 10 maart 2009 en het LOP basisonderwijs op 15 juni 2009) gebruik te maken van de experimentele aanmeldingsprocedure en vroegen daarvoor financiële en logistieke ondersteuning aan de VGC op 7 juli 2009.

De VGC is daarop ingegaan, omdat zij ervan overtuigd was (en nog steeds is) dat dergelijke procedure de meest democratische is en leidt tot een optimale mix en maximale gelijke kansen in het Brussels Nederlandstalig onderwijs. Ik wil hierbij evenwel een belangrijke kanttekening maken: het gelijke kansendecreet kan alleen maar optimaal werken als het onderwijsaanbod optimaal is. In Brussel is dat echter niet het geval.

Alvorens over te gaan tot de bespreking van de problemen die zich in de opstartfase van deze nieuwe elektronische procedure hebben voorgedaan, wil ik nogmaals de inspanningen benadrukken die werden geleverd om alle betrokkenen tijdig en op efficiënte wijze te informeren.  De informatiecampagne gebeurde op een duidelijke en laagdrempelige wijze, in het Nederlands en in zeven andere talen.

Daarnaast werden alle mogelijke drempelverlagende maatregelen voorzien, zoals de hulp van intermediairen, het ter beschikking stellen van lokalen en pc's. Er werden specifieke informatiesessies georganiseerd, informatiefolders verspreid en het nieuwe systeem werd meerdere keren bekend gemaakt via de verschillende mediakanalen. Het aantal succesvolle aanmeldingen die reeds de eerste dag werden geregistreerd bewijst dat de informatiecampagne zeker niet heeft gefaald. Het eerste uur meldden zich 2809 ouders aan. Terwijl de tests vooraf op 4000 aanmeldingen waren voorzien. De kritiek dat ouders zonder computer het slachtoffer zouden worden van dit systeem, slaat op niets. De intermediaire partners hebben hun werk uitstekend verricht en deze groep uit de samenleving op professionele wijze voort geholpen.

[Technisch verslag]

En toch, ondanks alle voorzorgen die werden genomen, blijkt uit de analyse van de gebeurtenissen dat er zich in de eerste 24 uur (van maandag 4 januari om 13 uur tot dinsdag 5 januari om 13 uur) enkele technische problemen hebben voorgedaan, waardoor het noodzakelijk was om de webapplicatie voor een beperkte tijd offline te plaatsen.

In tegenstelling tot wat sommigen beweren, had dit echter niet te maken met een overbelasting van het systeem (er werd voldoende bandbreedte voorzien om de verwachte toeloop het hoofd te bieden), maar voornamelijk met het langdurige verloop van de registratie en een problematische koppeling met het rijksregisternummer. Daardoor konden een aantal ouders hun schoolkeuze pas na lange tijd bevestigen of doorgeven.

Daarnaast ondervonden sommige ouders moeilijkheden bij het invullen en bewaren van bepaalde andere gegevens die werden gevraagd. Enkele voorbeelden:
-  de concrete schrijfwijze van de straatnamen (het niet vinden van de namen);
- verwarring 1ste kleuterklas/onthaalklas;
- gebruik van dezelfde LOGIN door intermediairen;
- bewaren van de gegevens en printen van het aanmeldingsbewijs.

Alle gemelde problemen werden systematisch overgemaakt aan het bedrijf dat de ontwikkeling van de website heeft gerealiseerd. De mensen van de LOP's hebben alles, maar dan ook alles in het werk gesteld om deze problemen aan te pakken. Ik wil hen daarvoor bedanken. Voor de toelichting over de oplossingen die beide LOP's hebben uitgewerkt, baseer ik mij op een persmededeling van de stuurgroep van de LOP’s (7 januari 2010). Daarin geven de projectleiders aan dat alle ingebrachte gegevens correct werden bewaard en in de loop van de daaropvolgende dagen zullen worden gecontroleerd. Voor de ouders die zich de eerste 24 uur hebben aangemeld, zal het (eerste) tijdstip van de registratie worden gehanteerd. Voor wie omwille van de technische problemen dus geen schoolkeuze kon maken, zal het eerste tijdstip van de registratie bewaard blijven en gekoppeld worden aan de later gemaakte schoolkeuzes. Alle dossiers van ouders die zich de eerste 24 uur hebben aangemeld, zullen opnieuw aan hen ter verificatie beschikbaar worden voorgelegd. Dan zullen de dossiers indien nodig verder worden aangevuld. Deze gang van zaken moet ervoor zorgen dat de aanmelding voor de eerste keuze alsnog wordt gemaximaliseerd.

Ik ben mij zeer goed bewust van het feit dat deze technische problemen zeer ongelegen komen voor de ouders die hun kinderen willen inschrijven in het secundair onderwijs, omdat voor het secundair onderwijs het tijdstip van aanmelden een bepalende factor is. Maar, op basis van de oplossingen die de LOP's hebben uitgewerkt, ben ik gerust gesteld dat er rekening zal worden gehouden met het initiële tijdstip van aanmelden. Voor het basisonderwijs speelt het tijdstip echter helemaal geen rol. Zowel voor het basis- als het secundair onderwijs kan men zich nog aanmelden tot 31 januari 2010.

[Bijsturingen]

Na de vaststelling van de problemen heb ik voortdurend contact onderhouden met de vertegenwoordigers van de LOP's. Dat is in alle rust gebeurd en niet voor de schijnwerpers. De LOP's hebben voor de nodige communicatie gezorgd, zowel naar de gebruikers als naar de media toe. Een ongebreidelde polemiek over deze aangelegenheid beginnen, zou ons op dat ogenblik niets, maar dan ook niets, hebben vooruit geholpen.

Onmiddellijk na de vaststelling van de problemen heb ik aan de LOP's hulp en ondersteuning aangeboden. Vanaf dat ogenblik tot vandaag hebben mijn medewerkers elk overleg bijgewoond, samen met de IT-dienst van de VGC, en daar waar mogelijk bijstand verleend om niet alleen zicht te krijgen op de problemen, maar ook mee te zoeken naar oplossingen. Dit overleg situeerde zich zowel op het niveau van de stuurgroepen van het LOP als tussen het LOP en het bedrijf. Ikzelf heb eveneens een evaluatievergadering gehouden met de voorzitters van de beide LOP’s en samen zullen we ook nog de directie van het bedrijf CTG ontvangen in functie van verdere afspraken.

Op mijn voorstel werden vanaf dag twee, drie extra personeelsleden vanuit de Directie Onderwijs van de VGC ingezet om de helpdesk te versterken. Op dit ogenblik zijn er 6 mensen permanent in de weer om alles in goede banen te leiden. De komende dagen zal dit aantal nog worden verhoogd en zullen de dossiers verder worden gecontroleerd en aangevuld waar nodig.
Het bedrijf CTG zal daartoe eveneens 15 personeelsleden inzetten gedurende een week.

De problemen die zich hebben voorgedaan en die we niet hadden verwacht (want ruim voldoende testing vooraf) zullen verder worden geanalyseerd en dat in functie van eventuele verder te ondernemen stappen. Ik kan daarover momenteel niet in detail gaan, omdat ik daardoor onze rechten zou kunnen schaden. Zeker is dat wij alle informatie die te maken heeft met deze problematiek zorgvuldig bijhouden.

Uiteraard zal het systeem aan een grondige evaluatie worden onderworpen. Dat was trouwens al voorzien vanaf het begin en zal nu vermoedelijk nog versneld worden uitgevoerd. Het zijn de beide LOP's die hierin de voornaamste verantwoordelijkheid dragen. Echter, gezien de problemen die zich hebben voorgedaan, zal deze procedure nog meer dan voordien op de voet worden gevolgd.

[Capaciteitsprobleem]

De moeilijkheden met het nieuwe aanmeldingssysteem mogen ons niet afleiden van de kern van de huidige onderwijsproblematiek, namelijk het tekort aan capaciteit in het onderwijs in Brussel. Of zoals Brussel Deze Week schreef: Een perfect draaiend inschrijvingssysteem zal de diepere problemen in het onderwijs niet wegnemen.

Het elektronisch aanmeldingssysteem werd in het leven geroepen om de wachtrijen en kampeertoestanden aan de scholen te vermijden, maar ook om de beperkt beschikbare plaatsen in het Nederlandstalig onderwijs in Brussel zo billijk mogelijk te beheren. Inmiddels zijn 2.515 kinderen voor het basisonderwijs en 1.561 scholieren online aangemeld. Niet alle ouders die zich hebben aangemeld, zullen de school van hun eerste keuze toegewezen krijgen. Dat was voordien spijtig genoeg ook niet het geval. Het systeem, dat maximaal rekening houdt met de keuze van ouders, wil de aanmelding en inschrijving op een rechtvaardige manier laten verlopen, maar aan het einde van de rit is daarmee het tekort aan plaatsen niet opgelost.

Het capaciteitsonderzoek heeft aangetoond dat er nu reeds een tekort aan plaatsen is en dat deze tendens zich de komende jaren alleen maar zal doorzetten. Er dringt zich dus een gedegen aanpak van de problematiek op. Zoals reeds meermaals besproken in deze Raad, zijn er ingevolge de demografische ontwikkelingen van de Brusselse bevolking, tussen 2010 en 2015, 15.000 extra plaatsen nodig opdat we elk kind het onderwijs zouden kunnen bieden waar het recht op heeft. Ook het Nederlandstalig onderwijs in Brussel heeft hierin een belangrijke maatschappelijke rol te vervullen.

In dat kader werken we samen met de verschillende onderwijsnetten aan een plan dat alle mogelijke pistes zal trachten te inventariseren. Het blijft mijn ambitie om dit plan op korte termijn te bespreken met de Vlaamse minister van onderwijs.

Jean-Luc Vanraes
Voorzitter van het College van de Vlaamse Gemeenschapscommissie